Printervriendelijke versie

Beroerte (CVA, TIA)

Er zijn twee vormen van een beroerte

Een beroerte is een verzamelnaam voor een herseninfarct en een hersenbloeding

1. Herseninfarct
Meestal gaat het bij een beroerte/CVA om een herseninfarct (bij 80% van de getroffenen). Een herseninfarct houdt in dat een bloedvat in het hoofd wordt afgesloten door een bloedstolsel. Ook kan het zijn dat een hersenbloedvaatje is dichtgeslibd, bijvoorbeeld door slagaderverkalking. De hersenen krijgen daardoor te weinig zuurstof.

2. Hersenbloeding
Bij een hersenbloeding scheurt een bloedvat in de hersenen of knapt open. Daardoor hoopt zich bloed op in de hersenen en worden hersencellen beschadigd. Een hersenbloeding komt veel minder vaak voor dan een herseninfarct (bij ongeveer 20% van de patiënten). De verschijnselen bij een patiënt zijn hetzelfde als bij een herseninfarct.

Wat zijn de oorzaken?

Sommige mensen hebben een grotere kans op het krijgen van een beroerte. Een hoge bloeddruk, diabetes mellitus, een hoog cholesterolgehalte, hart- en vaatziekten, roken, overgewicht en leefstijlfactoren (overmatig alcoholgebruik, weinig lichamelijke activiteit en voeding (overmatig zoutgebruik, geringe consumptie van groenten en fruit) zijn de belangrijkste risicofactoren.

Wat te doen bij een aanval?

Bij een beroerte kan een scala aan verschijnselen optreden. De belangrijkste symptomen van een beroerte zijn: eenzijdige verlammingsverschijnselen in het gezicht, de arm en of spraakstoornissen. Vertoont iemand één of meer symptomen, dan heeft hij of zij waarschijnlijk een beroerte. Let op de tijd en... handel direct! Dit vergroot de kans op herstel.

  • Mond: Let op of de mond scheef staat of een mondhoek naar beneden hangt. Hulpmiddel als u het niet direct ziet: vraag de persoon om zijn tanden te laten zien.
  • Arm: Let op of een arm (of been) verlamd is. Hulpmiddel: Vraag aan de persoon om beide armen tegelijkertijd horizontaal naar voren te strekken en de binnenzijde van de handen naar boven te draaien. Let op of een arm wegzakt of rondzwalkt.
  • Spraak: Let op of de persoon onduidelijk spreekt of niet meer uit de woorden komt. Hulpmiddel: vraag aan de persoon een zin uit te spreken.
  • Tijd: Stel vast hoe laat de klachten bij de persoon zijn begonnen. Indien de persoon binnen drie uren behandeld wordt, is de kans op herstel groter. Bel direct 112 of de huisarts want tijdverlies = hersenverlies.

Waarom is spoed noodzakelijk bij een beroerte?

Om de schade aan het hersenweefsel bij een herseninfarct te beperken moet de afsluiting snel worden opgeheven. Het is dus belangrijk om zo vlug mogelijk met trombolyse te beginnen. Dit is een behandeling die wordt gebruikt om het bloedstolsel op te lossen. Hoe eerder daarmee gestart wordt, hoe beter het herstel van de patiënt zal zijn. Trombolyse na een herseninfarct moet in ieder geval starten binnen drie uur na het ontstaan van de eerste uitvalsverschijnselen, maar er geldt hoe eerder hoe beter. Wanneer de uitvalsverschijnselen langer duren dan drie uur, neemt de kans op herstel snel af. De risico's van de behandeling (vooral bloedingen) wegen dan niet meer op tegen de voordelen (goed herstel).

Wat zijn mogelijke gevolgen van een beroerte?

De gevolgen van een beroerte/CVA verschillen van persoon tot persoon en zijn afhankelijk van:

  • Het deel van de hersenen dat beschadigd is, bijvoorbeeld of het gaat om het deel waar de spraak  wordt geregeld, of het deel dat het functioneren bepaalt van een bepaalde arm of been.
  • Naarmate er meer hersenweefsel beschadigd zijn de gevolgen ernstiger.
  • De gezondheid van de patiënt: de conditie en leeftijd.

Gevolgen van een beroerte kunnen zijn:

  • Onduidelijk praten en moeite met de taal
  • Slikproblemen
  • Verlamming of krachtsverlies in armen of benen
  • Uitval van een deel van het gezichtsveld
  • Moeite met concentreren en herinneren
  • Vermoeidheid
  • Gedrags-, persoonlijkheids- en/of karakterverandering

In het begin is het niet goed te voorspellen welke verbeteringen op zullen treden. Dat blijkt pas na verloop van tijd. Bijna altijd betekent dit voor u en uw familie dat de situatie anders is dan voorheen. De kans op herstel is groter als u zo vroeg mogelijk met de behandeling start.

Herken een beroerte

Wat is een TIA?

Een TIA (Transcient Ischemic Attack) is een voorbijgaande (kleine) beroerte. Een bloedstolsel of vaatvernauwing sluit een bloedvat in de hersenen even af. Hierdoor krijgt een deel van de hersenen te weinig zuurstof. Anders dan bij een beroerte zijn de klachten binnen 24 uur weer verdwenen.
Meestal zijn slechte bloedvaten de oorzaak van een TIA. Ouderdom ('aderverkalking'), een ongezonde levensstijl (roken), diabetes mellitus, te hoge bloeddruk of een verhoogd cholesterolgehalte tasten de kwaliteit van de bloedvaten aan.

Hoe kunt u een TIA herkennen?

De symptomen ontstaan plotseling en kunnen zijn: verlammingen in het gezicht (bijvoorbeeld een scheve mond), verward spreken en denken, verlammingen aan een arm of been, minder goed zien, tintelingen, duizeligheid en sufheid.

Wat kunt u zelf doen bij een TIA?

Aan een TIA zelf kunt u niet veel doen. Neem contact op met uw huisarts, ook als de klachten alweer verdwenen zijn. U kunt wel de kans om (opnieuw) een TIA of een beroerte te krijgen verminderen door gezonder te leven.

  • Stop met roken.
  • Als u last heeft van overgewicht, probeer dan af te vallen.
  • Eet elke dag minstens 200 gram groente en twee stuks fruit.
  • Drink niet meer dan twee glazen alcohol per dag.
  • Zorg voor voldoende beweging en ontspanning.